Gdy ogląda się ten motocykl z wózkiem bocznym, łatwo pomylić go z efektownym eksponatem wojskowym. W rzeczywistości Zündapp KS 750 był skomplikowanym, ciężkim zestawem terenowym, zaprojektowanym do przewozu żołnierzy i wyposażenia. Poniżej wyjaśniam jego historię, dane techniczne, odmiany wózka, możliwości terenowe oraz to, na co zwrócić uwagę przy zakupie lub renowacji.
To ciężki zestaw terenowy, a nie zwykły motocykl z doczepionym koszem
- Silnik to dwucylindrowy bokser o pojemności 751 cm³ i mocy około 26 KM.
- Napęd na dwa koła obejmuje tylne koło motocykla oraz koło wózka bocznego.
- Masa około 400 kg sprawia, że prowadzenie wymaga techniki i doświadczenia.
- Prędkość maksymalna wynosi mniej więcej 90-95 km/h.
- Wartość kolekcjonerska zależy głównie od oryginalności, dokumentacji i jakości renowacji.
Skąd wzięła się sława tego wojskowego motocykla
Model powstał na zamówienie niemieckiej armii, która potrzebowała ciężkiego motocykla z wózkiem bocznym, zdolnego do jazdy po piasku, błocie i drogach o bardzo słabej nawierzchni. Prace rozwojowe prowadzono wspólnie z BMW, dlatego KS 750 i BMW R75 miały wiele podobnych rozwiązań oraz części.
Prototypy były gotowe około 1940 roku, a produkcja seryjna ruszyła w 1941 roku. Do 1944 roku powstało ponad 18 tysięcy egzemplarzy. Zestawy wykorzystywano między innymi w Afryce Północnej, Europie Wschodniej i na innych frontach, gdzie liczyła się możliwość przewożenia dwóch osób, wyposażenia oraz dodatkowego ładunku.
Najważniejsze jest to, że nie był to motocykl solo z przypadkowo zamontowanym koszem. Cała konstrukcja, włącznie z geometrią przedniego zawieszenia, skrzynią biegów i układem napędowym, została podporządkowana pracy w zestawie. Jazda bez wózka nie jest naturalnym zastosowaniem tej maszyny.
Silnik, napęd i dane techniczne
Sercem motocykla jest czterosuwowy, dwucylindrowy silnik typu bokser. Cylindry ustawiono pod kątem około 170 stopni, co pozwoliło uzyskać sporą prześwit pod jednostką napędową. Moc 26 KM może dziś wydawać się niewielka, ale trzeba pamiętać, że silnik porusza zestawem ważącym około 400 kg.
| Parametr | Dane orientacyjne |
|---|---|
| Typ silnika | Dwucylindrowy bokser, czterosuwowy, OHV |
| Pojemność | 751 cm³ |
| Średnica cylindra i skok tłoka | 75 x 85 mm |
| Moc | Około 26 KM przy 4000 obr./min |
| Skrzynia biegów | 4 biegi, zakres szosowy i terenowy oraz bieg wsteczny |
| Napęd | Wał kardana na tylne koło i koło wózka bocznego |
| Mechanizm różnicowy | Blokowany, ułatwiający jazdę w trudnym terenie |
| Hamulce | Hydrauliczne hamulce bębnowe |
| Masa zestawu | Około 400 kg z wózkiem BW 40 |
| Zbiornik paliwa | Około 23 litry |
| Prędkość maksymalna | Około 90-95 km/h |
Najciekawszym elementem jest napęd koła wózka. Wał kardana przekazuje moment na tylną część motocykla, a dodatkowy mechanizm napędza koło boczne. Blokada mechanizmu różnicowego pomaga na luźnej nawierzchni, lecz na asfalcie powinna pozostać wyłączona, ponieważ zwiększa naprężenia w układzie napędowym i pogarsza skręcanie.
Przekładnia z zakresem terenowym pozwalała dostosować przełożenie do obciążenia i rodzaju podłoża. To rozwiązanie było bardziej praktyczne niż sama wysoka moc. Przy ciężkim zestawie liczy się przede wszystkim możliwość ruszenia, utrzymania trakcji i kontrolowania prędkości na zjeździe.
Warianty wózka i różnice między zestawami
Najczęściej spotykane są dwa typy wózków bocznych. BW 40 był konstrukcją opracowaną przez Zündappa i otrzymał zawieszenie koła oparte na drążku skrętnym. Dzięki zwartej budowie dobrze współpracował z motocyklem na nierównych drogach.
BW 43 był prostszym rozwiązaniem dostarczanym przez zewnętrznego producenta. Różnice dotyczą między innymi ramy, zawieszenia koła oraz sposobu prowadzenia elementów napędu. Dla kolekcjonera nie jest to detal bez znaczenia, ponieważ zgodność wózka z konkretnym motocyklem wpływa na wartość całego zestawu.
W czasie wojny pojawiały się także uproszczenia produkcyjne. Zmieniano materiały, ograniczano wykończenie i stosowano zamienniki, aby przyspieszyć produkcję. Dlatego egzemplarz z późniejszego okresu nie musi wyglądać tak samo jak wczesna sztuka. Oryginalność trzeba oceniać według rocznika, a nie na podstawie jednego szczegółu.
Warto też pamiętać o podobieństwie do BMW R75. Oba zestawy miały napęd koła wózka, wsteczny bieg i przeznaczenie wojskowe, ale nie oznacza to pełnej zamienności wszystkich części. W praktyce numer ramy, typ wózka i sposób wykonania napędu są ważniejsze niż sam kolor lakieru.
Jak prowadzi się tak ciężki zestaw
KS 750 prowadzi się zupełnie inaczej niż współczesny motocykl. Zestaw nie składa się w zakręt jak jednoślad, a kierowca musi brać pod uwagę siły działające na motocykl podczas przyspieszania, hamowania i skręcania. Przy skręcie w prawo wózek może odciążać się i próbować unieść, natomiast przy skręcie w lewo zestaw zachowuje się inaczej niż motocykl z koszem po przeciwnej stronie.
Największą zaletą jest trakcja na luźnym podłożu. Napędzane koło wózka pomaga przejechać przez piasek, błoto i koleiny, ale nie czyni z tej maszyny pojazdu terenowego bez ograniczeń. Masa, wąskie opony i brak współczesnych systemów bezpieczeństwa wymagają rozsądnego tempa.
Nie warto oceniać tego motocykla wyłącznie przez pryzmat prędkości maksymalnej. Dla lekkich, nowoczesnych maszyn naturalne są dane dotyczące przyspieszenia, takie jak w analizie osiągów Aprilia RS 125. W przypadku ciężkiego zestawu wojskowego ważniejsze są elastyczność, przełożenia terenowe, hamowanie i możliwość ruszenia pod obciążeniem.
Na twardej nawierzchni trzeba zachować szczególną ostrożność. Blokada mechanizmu różnicowego, gwałtowne ruchy kierownicą i zbyt szybkie wejście w zakręt mogą mocno zmienić tor jazdy. Ja traktowałbym ten motocykl jako maszynę do spokojnej jazdy pokazowej i turystyki historycznej, a nie sprzęt do dynamicznego poruszania się po współczesnych drogach.
Zakup i renowacja wymagają chłodnej kalkulacji
Ceny oryginalnych, kompletnych zestawów są bardzo wysokie. Za dobrze odrestaurowany egzemplarz z udokumentowanym pochodzeniem można spotkać wyceny rzędu 40-85 tysięcy euro. W Polsce przekłada się to często na setki tysięcy złotych po uwzględnieniu stanu, transportu, podatków i kosztów renowacji.
Tańszy motocykl do remontu nie zawsze oznacza okazję. Brak oryginalnego silnika, skrzyni, mechanizmu różnicowego lub właściwego wózka może wygenerować koszty, które szybko przewyższą cenę kompletnego pojazdu. W przypadku tak rzadkiej maszyny części są drogie, a wiele elementów dostępnych na rynku to repliki.
Przeczytaj również: BMW F 650 GS - Jeden motocykl, dwa światy? Dane techniczne
Co sprawdzić przed zakupem
- Numery ramy i silnika oraz ich zgodność z dokumentacją.
- Stan skrzyni biegów, reduktora, biegu wstecznego i mechanizmu różnicowego.
- Pracę napędu koła wózka oraz działanie blokady.
- Oryginalność wózka BW 40 lub BW 43 i zgodność z ramą.
- Stan bębnów, pomp i przewodów hydraulicznych.
- Ślady spawania, pęknięcia ramy oraz nieprofesjonalne naprawy.
- Dokumentację pochodzenia, historię renowacji i dostępność części.
Dobrym punktem odniesienia przy oględzinach jest metodyczne sprawdzanie podwozia, napędu i dokumentów, podobnie jak w materiale o kontroli przed zakupem Aprilia RS 125 2T. Oczywiście tutaj lista kontrolna musi być rozszerzona o wózek, blokadę dyferencjału i zgodność historyczną podzespołów.
Renowacja powinna zacząć się od dokumentacji fotograficznej i identyfikacji części, a nie od piaskowania wszystkiego, co wpadnie w ręce. Wiele detali ma znaczenie dla wartości pojazdu, dlatego przed demontażem warto ustalić, które elementy są oryginalne, które powojenne, a które dorabiane.
Najrozsądniejszy sposób podejścia do KS 750
Ten motocykl ma sens przede wszystkim jako zabytek techniki, eksponat kolekcjonerski i pojazd do spokojnych przejazdów historycznych. Jego największą wartością nie jest osiągana prędkość, lecz połączenie silnika bokser, napędu koła wózka, terenowej skrzyni i wojskowej konstrukcji podporządkowanej konkretnemu zadaniu.
Przy zakupie ważniejsze od efektownego lakieru są kompletność, zgodność z rocznikiem i stan układu napędowego. Jeśli te elementy się zgadzają, Zündapp KS 750 pozostaje jednym z najbardziej interesujących ciężkich motocykli z wózkiem bocznym, jakie powstały przed końcem II wojny światowej.
